Sistem bahis, tek bir kuponda birkaç maçı seçip bunları tek bir “hepsi tutmalı” kombinasyon olarak değil, belirli büyüklükte küçük kombinasyonlara bölerek oynama biçimidir. “2/3” gösterimi şunu söyler: kuponda üç seçim var ve bu üçünden ikişerli gruplar kurulacak. “3/4” ise dört seçimden üçerli gruplar kurulacağı anlamına gelir. Bu gruplara kolon denir. Yani sistem kuponu, aslında tek bir bahis değil, aynı kağıda yazılmış birkaç ayrı bahistir. Maliyeti anlamak için önce kolon sayısını bulmak gerekir.
2/3 sistem: üç seçimden üç ikili
Varsayımsal olarak kuponda A, B ve C maçlarından birer seçim olsun. 2/3 sistemde bu seçimlerden ikişerli tüm kombinasyonlar oluşturulur:
- 1. kolon: A + B
- 2. kolon: A + C
- 3. kolon: B + C
Üç seçimden ikili grup sayısı üçtür, dolayısıyla bu kupon üç kolondan oluşur. Sık yapılan bir yanlış, “üç maç seçtim, o halde tek bahis oynadım” düşüncesidir. Oysa burada her ikili kendi başına bir bahis sayılır ve her biri ayrı ayrı sonuçlanır.
3/4 sistem: dört seçimden dört üçlü
Şimdi kuponda A, B, C ve D seçimleri olsun. 3/4 sistemde üçerli gruplar kurulur:
- 1. kolon: A + B + C
- 2. kolon: A + B + D
- 3. kolon: A + C + D
- 4. kolon: B + C + D
Dört seçimden bir tanesini dışarıda bırakarak üçlü kurmanın dört yolu vardır; bu yüzden kolon sayısı dörttür. Burada akılda tutulacak ölçüt şudur: her seçim, kolonların bir kısmında yer alır. Örneğin A seçimi dört kolonun üçünde bulunur. Bu, bir seçimin tutmaması hâlinde kolonların hepsinin değil, yalnızca o seçimi içerenlerin düşeceği anlamına gelir. Bu ayrıntı ikinci yarıda hesapla gösterilecek; şimdilik yapı yeterli.
Kolon sayısı nasıl bulunur?
Genel kural, “n seçimden k’lı grup” sayısını bulmaktır. Bunu elle de çıkarabilirsiniz. Üç seçimden ikili için üç, dört seçimden üçlü için dört kolon bulduk. Bir başka örnek: dört seçimden ikili (2/4) altı kolon verir; çünkü A-B, A-C, A-D, B-C, B-D, C-D şeklinde altı çift vardır. Kolon sayısını sayarken sıranın önemi yoktur: A + B ile B + A aynı kolondur. Bu, “iki kez saydım, o halde iki kolon” hatasını önler.
Toplam tutar nasıl hesaplanır?
Bu bölüm sistem kuponunun en çok karıştırılan yanıdır. Kuponun üstünde görünen miktar, her kolona yatırılan bahis miktarı mıdır, yoksa tüm kupon için ödenen toplam mıdır? Kural, platformdan platforma farklı gösterilebilir; bu yüzden aşağıda iki okuma ayrı ayrı verilmiştir ve hangisinin geçerli olduğunu kuponun kendi ekranındaki ifadeden doğrulamak gerekir.
Varsayımsal örnek: 2/3 sistem, kolon başı 10 TL.
- Kolon sayısı: 3
- Toplam tutar: 3 × 10 = 30 TL
Aynı kupon “toplam 10 TL” olarak girilirse, tutar kolonlara bölünür: 10 ÷ 3 yaklaşık 3,33 TL olur. Bu noktada çoğu sistemde kuruş yuvarlaması devreye girebilir ve toplam, yazdığınız rakamdan küçük bir miktar farklı çıkabilir. Bu yuvarlama biçimi sunucunun kuralına bağlıdır, genel bir kural değildir.
Varsayımsal ikinci örnek: 3/4 sistem, kolon başı 5 TL.
- Kolon sayısı: 4
- Toplam tutar: 4 × 5 = 20 TL
Aynı kuponun iki biçimi karşılaştırınca
Aşağıdaki tablo benzeri karşılaştırma, kolon başı tutar sabit tutulduğunda maliyetin seçim sayısıyla nasıl büyüdüğünü gösterir. Hepsi varsayımsal ve kolon başı 10 TL için:
- 2/3 sistem: 3 kolon, 30 TL
- 2/4 sistem: 6 kolon, 60 TL
- 3/4 sistem: 4 kolon, 40 TL
Bu karşılaştırma, “daha çok maç seçersem sadece biraz daha pahalı olur” varsayımını düzeltir. Kolon başı tutar aynı kaldığında bile seçim eklemek, kolon sayısını ve dolayısıyla toplam maliyeti hızla artırır. Kupona dördüncü bir maç eklediğinizde 2/3’ten 2/4’e geçmiş olursunuz ve toplam iki katına çıkar.
Bir kolon bir bahistir, bir kupon bir kolon değildir
Son bir ayrım: oyun sürümüne veya masa koşuluna göre değişebilen kurallarla yerleşik kavramları birbirinden ayırmak gerekir. “Kolon” ve “n seçimden k’lı kombinasyon” kavramları sabittir; matematiksel olarak her yerde aynı sayıyı verir. Buna karşılık minimum kolon tutarı, yuvarlama biçimi ve bir kuponda izin verilen azami kolon sayısı sunucuya ve ürüne göre değişir. Bu yüzden kuponu onaylamadan önce ekrandaki toplam tutarı, kolon sayısı ve kolon başı tutarla çarparak kontrol etmek, beklemediğiniz bir bedelle karşılaşmanızı önler.
2, 3 ve 4 oranlı örnekte üç kolonun ayrı dönüşü
Aşağıdaki sayılar tamamen varsayımsaldır; gerçek bir maçı, bir bahis şirketini ya da güncel bir oranı yansıtmaz. Üç seçim olsun: A seçiminin oranı 2,00, B seçiminin oranı 3,00, C seçiminin oranı 4,00. Kupon 2/3 sistem olsun ve kolon başına 10 TL yatırılsın. Üçlü havuzdan ikili kombinasyon çıkardığımızda üç kolon oluşur: A-B, A-C ve B-C. Toplam tutar 3 × 10 = 30 TL’dir.
Her kolonun dönüşü, o kolondaki iki oranın çarpımı ile kolon bedelinin çarpılmasıyla bulunur. Burada bir yanlış anlamayı baştan çözelim: Bir kolonun getirisi, kuponun geri kalanından bağımsızdır. Yani A-B kolonunun ne kazandığı, C’nin tutup tutmamasına bağlı değildir.
- A-B kolonu: 2,00 × 3,00 = 6,00; 10 × 6,00 = 60 TL.
- A-C kolonu: 2,00 × 4,00 = 8,00; 10 × 8,00 = 80 TL.
- B-C kolonu: 3,00 × 4,00 = 12,00; 10 × 12,00 = 120 TL.
Üç seçimin hepsi tutarsa üç kolon da kazanır ve ana para dahil toplam dönüş 60 + 80 + 120 = 260 TL olur. Net kâr ise bundan toplam yatırılan 30 TL çıkarılarak bulunur: 260 − 30 = 230 TL. Bu iki rakam sık karıştırılır; 260 TL kasanıza giren toplam tutardır, 230 TL ise cebinizde gerçekten artan kısımdır.
Sadece iki seçim tutarsa
Şimdi C’nin kaybettiğini, A ve B’nin tuttuğunu düşünelim. Bu durumda yalnızca A-B kolonu ayakta kalır; A-C ve B-C kolonlarında C bulunduğu için ikisi de kaybeder. Dönüş 60 TL, yatırılan 30 TL olduğundan net kâr 30 TL’dir. Kuponun üç seçiminden ikisi doğru çıkmıştır ama dönüş, “ikisi tuttu, öyleyse kazandım” sezgisinin önerdiğinden çok daha düşüktür.
Aynı kuponda yalnızca A ve C tutarsa A-C kolonu 80 TL getirir, net kâr 50 TL olur. Yalnızca B ve C tutarsa 120 TL dönüş, 90 TL net kâr oluşur. Demek ki “iki seçim tuttu” cümlesi tek başına bir sonuç bildirmez; hangi ikisinin tuttuğu, oranların büyüklüğü yüzünden dönüşü ciddi biçimde değiştirir.
Yalnızca bir seçim tutarsa
2/3 sistemde her kolon iki seçim içerdiğinden, tek bir seçimin tutması hiçbir kolonu kazandırmaz. B tek başına tutsa bile dönüş 0 TL’dir ve 30 TL’nin tamamı kaybedilir. Bu durum sistem bahsin en kolay gözden kaçan özelliğidir: Kuponda doğru seçim olması, kolonun kazanması anlamına gelmez.
Bir seçimin iptali: kural farkı
Bir maçın ertelenmesi, iptali veya seçimin şirket kurallarına göre geçersiz sayılması durumunda, o seçimin oranı çoğu uygulamada 1,00 kabul edilir. Ancak bunun nasıl işleyeceği şirkete, bahis türüne ve kupon tipine göre değişebilir; kupon üzerindeki kurallar ve şirketin genel şartları belirleyicidir. Aşağıdaki hesap yalnızca “oran 1,00 sayılır” varsayımıyla yapılmıştır.
Aynı varsayımsal kuponda C seçimi iptal olsun. A-C kolonunun oranı 2,00 × 1,00 = 2,00 olur; B-C kolonununki ise 3,00 × 1,00 = 3,00. A ve B tutarsa üç kolonun dönüşü şöyledir: A-B 60 TL, A-C 10 × 2,00 = 20 TL, B-C 10 × 3,00 = 30 TL. Toplam dönüş 110 TL, net kâr 80 TL’dir.
Burada ayırt edilmesi gereken nokta şudur: İptal olan seçim, kolonu kaybettirmez, ama çarpanı da büyütmez. Kolon ayakta kalır, yalnızca o seçimin katkısı sıfırlanır. Bazı kurallarda ise iptal olan seçim içeren kolon tamamen iade edilebilir; bu da başka bir sonuç doğurur. Hangi kuralın geçerli olduğunu kupon koşullarından kontrol etmek gerekir; hesap makinesi bunu sizin yerinize bilemez.
Tüm kupon kazanmış sayılmaz
Sistem kuponlarında sık duyulan bir yanılgı, kuponun “tuttu” ya da “yattı” diye tek bir sonuca bağlanabileceğidir. Oysa yukarıdaki örneklerde görüldüğü gibi kupon, birden fazla bağımsız kolondan oluşur ve her kolon kendi sonucunu üretir. Bir kolon kazanırken diğerleri kaybedebilir; kuponun genel durumu “kısmen kazandı” olarak okunmalıdır.
Bu ayrım net kâr hesabında da önem taşır. Yalnızca A-B kolonu kazandığında 60 TL dönüş elde edilir, ama kuponun toplam maliyeti 30 TL’dir. Dönüş, maliyetten yüksek olduğu için kâr vardır; ancak bir başka kombinasyonda, oranlar düşük olsaydı, bir kolon kazanıp yine de toplam zarar yazmak mümkündü. Örneğin üç oranın da 1,50 olduğu varsayımsal bir kuponda tek kolonun dönüşü 10 × 2,25 = 22,50 TL olur ve 30 TL’lik maliyetin altında kalır.
Bu yüzden kupon okurken önce hangi kolonların ayakta olduğuna, sonra her birinin ana para dahil dönüşüne, en son da toplam maliyet düşüldükten sonra net sonuca bakmak, rakamların birbirine karışmasını önler.